در میان انواع شرکتهای هفتگانه در قانون تجارت ایران، شرکت نسبی یکی از قالبهای خاص و کاربردی برای افرادی است که تمایل دارند مسئولیت تجاری خود را بر اساس میزان سرمایهشان تنظیم کنند. فرآیند ثبت این نوع شرکت به دلیل حساسیتهای حقوقی بالا در تنظیم شرکتنامه و اساسنامه، نیازمند دانش تخصصی است. مجموعه ثبت امیری با سالها تجربه درخشان در حوزه ثبتی و حقوقی، به عنوان کارشناس و امین شما، تمام مراحل اداری و قانونی ثبت شرکت را در سریعترین زمان ممکن و مطابق با آخرین بخشنامهها برای شما به سرانجام میرساند.

شرکت نسبی چیست؟
شرکت نسبی، شرکتی است که برای امور تجارتی، تحت اسم مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل میشود و مسئولیت هر یک از شرکا، به نسبت سرمایهای است که در شرکت قرار دادهاند.
برای درک بهتر اینکه شركت نسبی چيست، به این مثال توجه کنید: اگر شرکتی ۴۰ میلیون تومان بدهی بار آورده باشد و شما صاحب ۲۵٪ از سهمالشرکه آن شرکت باشید، طلبکاران تنها میتوانند برای ۱۰ میلیون تومان (یعنی دقیقاً به نسبت ۲۵ درصد سهمتان) به شما مراجعه کنند؛ برعکس شرکتهای تضامنی که در آنها هر شریک مسئول پرداخت کل دیون شرکت است.
ثبت شرکت نسبی با مجموعه ثبت امیری
ثبت شرکت نسبی یکی از بهترین گزینهها برای کسبوکارهایی است که بر پایه اعتماد میان شرکا بنا شدهاند. آشنایی دقیق با جایگاه شرکت نسبی در حقوق تجارت به شما کمک میکند تا با شناخت کامل از تعهدات مالی و قانونی خود قدم در این راه بگذارید. مجموعه ثبت امیری با سالها تجربه در حوزه ثبت انواع شرکتهای تجاری از شرکتهای سهامی گرفته تا ثبت شرکت تعاونی و تضامنی در تهران و سایر شهرها، خدماتی جامع و حرفهای را به شما ارائه میدهد.
مجموعه ثبت امیری با تکیه بر دانش و تجربه وکلای پایه یک و کارشناسان ثبتی ارشد، فرآیند اداری شما را تسهیل میکند. مهمترین مزایای انتخاب این مجموعه عبارتند از:
- ارائه مشاوره تخصصی و حقوقی: برای آگاهی کامل شما از شرایط، قوانین و فرآیند دقیق ثبت شرکت و بررسی جایگاه ساختار شرکت نسبی در حقوق تجارت.
- ارائه خدمات در سریعترین زمان ممکن: انجام تمام مراحل اداری و سامانهای با بالاترین سرعت جهت جلوگیری از اتلاف وقت شما.
- قیمت مناسب و شفاف: تعرفههای کاملاً عادلانه و بدون هزینههای پنهان برای کاهش هزینههای ثبتی کسبوکار شما.
- پشتیبانی گامبهگام: همراهی شما از زمان تنظیم پیشنویس اساسنامه و شرکتنامه تا مرحله واریز روزنامه رسمی.
با ثبت امیری میتوانید تمامی مراحل ثبت شرکت نسبی را بهراحتی و بدون دغدغه طی کنید و کسبوکار خود را با اطمینان آغاز کنید. همچنین برای اطلاع از تفاوتهای ساختاری این قالب با سایر شرکتها و یا تفاوت شرکت نسبی و شرکت تضامنی، میتوانید به صفحه وبلاگ ثبت امیری مراجعه کنید.

شرایط ثبت شرکت نسبی
ثبت شرکت نسبی نیازمند رعایت شرایط خاص و حساسی است که به طور دقیق بر اساس قانون تجارت تعیین شده است. این نوع شرکت معمولاً برای امور تجاری و بین چند شریک که بر پایه اعتماد متقابل فعالیت میکنند، تشکیل میشود. مهمترین شرایط لازم برای ثبت شرکت نسبی شامل موارد زیر است:
- حداقل تعداد شرکا: وجود حداقل دو شریک قانونی برای تأسیس و راهاندازی شرکت الزامی است.
- انتخاب نام قانونی و مخصوص: تعیین نام شرکت با قید اجباری عبارت «شرکت نسبی» و حداقل نام یکی از شرکا (به همراه عباراتی مثل و شرکا یا و برادران در صورت تعدد).
- تنظیم شرکتنامه رسمی: تنظیم دقیق شرکتنامه و اساسنامه حقوقی و امضای الکترونیک یا فیزیکی کلیه شرکا.
- تعیین دقیق سهمالشرکه: تعیین میزان سرمایه نقدی و غیرنقدی و مشخص کردن دقیق سهم هر یک از شرکا.
- موضوع فعالیت تجاری: ثبت شرکت صرفاً برای فعالیتهای تجاری و بازرگانی مشخص و مشروع.
- تفکیک مسئولیت مالی: مشخص کردن و تفهیم دقیق میزان مسئولیت در شرکت نسبی به نسبت سرمایه هر یک از آنها.
- اخذ مجوزهای لازم: دریافت و ارائه مجوزهای قانونی از مراجع ذیصلاح در صورت نیازِ موضوع فعالیت شرکت.
پس از فراهم کردن این شرایط اولیه، میتوان با خیالی آسوده مراحل قانونی ثبت شرکت نسبی را از طریق کارشناسان مجموعه ثبت امیری طی کرده و شرکت را به طور رسمی به ثبت رساند. فهم دقیق نحوه توزیع دیون و مسئولیت در شرکت نسبی، ریسکهای تجاری شرکا را به حداقل میرساند.
مدارک لازم برای ثبت شرکت نسبی
برای ثبت شرکت نسبی در ایران، ارائه مدارک مشخصی به اداره ثبت شرکتها ضروری است. این مدارک سندیت حقوقی مشخصات شرکا، میزان سرمایه و نحوه فعالیت شرکت را تأیید میکنند. تکمیل و ارائه صحیح و بدون نقص این مدارک، نقشی کلیدی در پیشگیری از رد پرونده و تسریع روند ثبت شرکت دارد.
مدارک لازم برای ثبت شرکت نسبی شامل موارد زیر است:
- مدارک ثبتی شرکت: ارائه دو نسخه از شرکتنامه تکمیل شده، دو نسخه از اساسنامه تنظیمشده شرکت و دو نسخه از تقاضانامه ثبت شرکت نسبی.
- مدارک هویتی: کپی برابر اصل کارت ملی و شناسنامه کلیه شرکا و سهامداران.
- گواهیهای فردی: ارائه گواهی عدم سوءپیشینه برای مدیرعامل و تمامی اعضای هیئتمدیره.
- مجوزهای فعالیتی: دریافت و ارائه مجوزهای لازم در صورت نیاز به مجوز برای موضوع فعالیت؛ به عنوان مثال، در بخشهای تولیدی و صنعتی، فرآیند اخذ جواز تاسیس یا موافقت اصولی از مراجع ذیصلاح باید پیش از ثبت نهایی انجام شده باشد.
- اقرارنامههای قانونی: ارائه اقرارنامه رسمی مبنی بر پذیرفتن مسئولیت شرکا نسبت به سرمایه شرکت و عدم ممنوعیتهای قانونی اعضای هیئتمدیره.
- مدارک نمایندگی: ارائه وکالتنامه رسمی و معتبر در صورتی که امور اجرایی توسط وکیل یا نماینده قانونی انجام میشود.
پس از آمادهسازی و ارائه کامل این مدارک، فرآیند قانونی ثبت شرکت نسبی در اداره ثبت شرکتها آغاز میشود. برای اطمینان از ثبت صحیح، بدون اشتباه و سریع، میتوانید از خدمات تخصصی ثبت امیری استفاده کنید.
مراحل ثبت شرکت نسبی
ثبت شرکت نسبی برای انجام فعالیتهای تجاری بین دو یا چند شریک تشکیل میشود. همانطور که در تعریف شرکت نسبی اشاره شد، مهمترین ویژگی این قالب حقوقی این است که مسئولیت مالی هر شریک به میزان سرمایهای که در شرکت گذاشته، تعیین میشود. برای راهاندازی این کسبوکار، باید مراحل قانونی و اداری مشخصی طی شود.
مراحل گامبهگام ثبت شرکت نسبی شامل موارد زیر است:
- انتخاب نام شرکت: نام پیشنهادی باید کاملاً مطابق با قوانین اداره ثبت شرکتها باشد. طبق تعریف شرکت نسبی در قانون تجارت، ذکر عبارت «نسبی» و حداقل نام یکی از شرکا در نام دستهجمعی شرکت الزامی است.
- تنظیم اساسنامه و شرکتنامه: این اسناد حقوقی و کلیدی شامل اطلاعات حساسی مانند مشخصات شرکا، میزان سهم هر شریک، نحوه تقسیم سود و زیان، حدود اختیارات مدیران و سایر مقررات داخلی شرکت است.
- تعیین و تادیه میزان سرمایه شرکا: سرمایه شرکت نسبی بر اساس میزان آورده نقدی و غیرنقدی هر شریک مشخص میشود و کل آن باید در شرف تأسیس تسلیم و پرداخت شده باشد.
- ثبت اطلاعات در سامانه ثبت شرکتها: کلیه اطلاعات و اسناد شرکت از جمله مشخصات دقیق شرکا، سرمایه، سمتها و موضوع فعالیت باید به صورت الکترونیکی در سامانه رسمی بارگذاری شود.
- پرداخت هزینههای ثبتی و قانونی: پس از تایید اولیه مدارک در سامانه، هزینههای مربوط به حقالثبت، حقالتمپر و واریزیهای قانونی باید پرداخت شود.
- دریافت شماره ثبت و آگهی تاسیس: پس از بررسی، تطبیق و تایید نهایی مدارک توسط کارشناس اداره ثبت شرکتها، شماره ثبت و شناسه ملی شرکت صادر شده و آگهی تاسیس در روزنامه رسمی کشور منتشر میشود.
ثبت شرکت نسبی فرآیندی است که نیاز به دقت بالا و رعایت تمامی ضوابط قانونی دارد. برای تسهیل و تسریع این فرآیند، میتوانید از خدمات تخصصی ثبت امیری استفاده کنید. این مجموعه با ارائه مشاوره تخصصی، انجام سریع تمامی امور ثبتی در سامانه و حتی پیگیری مراحل پس از تاسیس مانند ثبت برند، در کوتاهترین زمان ممکن شرکت شما را به صورت کاملاً قانونی به ثبت میرساند.
هزینه ثبت شرکت نسبی
هزینه ثبت شرکت نسبی در ایران به عوامل مختلفی بستگی دارد و بر اساس پارامترهای قانونی و حجم اطلاعات شرکت متغیر است. به طور کلی، ساختار هزینههای ثبت شرکت نسبی به این شکل است:
- هزینه تعیین نام اولیه: مبلغ ۵۰,۰۰۰ تومان (جهت تایید نام در سامانه اداره ثبت شرکتها).
- حق تمبر مالیاتی سرمایه: معادل نیم در هزار سرمایه اولیه شرکت؛ به عنوان مثال، برای ۱۰۰ میلیون تومان سرمایه، این مبلغ ۵۰,۰۰۰ تومان خواهد بود.
- حقالثبت اداری: بین ۵۰,۰۰۰ تا ۱۵۰,۰۰۰ تومان که بسته به میزان سرمایه اولیه شرکت متغیر است.
- پست پیشتاز مدارک: بین ۷۰,۰۰۰ تا ۹۰,۰۰۰ تومان جهت ارسال پاکت و مدارک فیزیکی به اداره ثبت استان.
- حقالدرج آگهی در روزنامه کثیرالانتشار: بین ۳۵۰,۰۰۰ تا ۶۰۰,۰۰۰ تومان (بستگی به تعداد خطوط و حجم موضوع فعالیت شرکت دارد).
- روزنامه رسمی کشور (آگهی تاسیس): بین ۴۵۰,۰۰۰ تا ۸۰۰,۰۰۰ تومان که در مرحله نهایی و بر اساس تعداد کلمات متن آگهی محاسبه میشود.
ما پیش از شروع هرگونه اقدام ثبتی، ریز تمام هزینههای دولتی را در قالب یک پیشفاکتور دقیق به شما اعلام میکنیم. در ثبت امیری هیچگونه هزینه پنهان یا ثانویه وجود ندارد و روند کار با بالاترین کیفیت و اقتصادیترین تعرفه در سریعترین زمان ممکن انجام میشود.

قوانین و مقررات مربوط به نحوه تشکیل و نامگذاری
شرکت نسبی از نظر ساختار عملی، نزدیکترین شرکت تجاری به شرکتهای مدنی است، با این تفاوت بزرگ که شرکت نسبی دارای شخصیت حقوقی مستقل است. برای تشکیل قانونی این شرکت رعایت موارد زیر الزامی است:
- تأدیه کامل سرمایه: طبق قانون، شرکت نسبی زمانی تشکیل میشود که تمام سرمایه نقدی آن پرداخت شده و تمامی سهمالشرکه غیرنقدی آن تقویم (قیمتگذاری) و تسلیم شده باشد. در غیر این صورت، شرکت اصلاً تأسیس نمیشود.
- ارزیابی سرمایه غیرنقدی: تقویم کلیه سرمایههای غیرنقدی باید با رضایت همۀ شرکا و بر اساس نظر و ارزیابی کارشناس رسمی دادگستری انجام شود.
- موضوع صرفاً تجاری: موضوع فعالیت شرکت همواره باید در زمینه امور تجاری و بازرگانی باشد؛ اینگونه شرکتها به هیچ وجه نمیتوانند در امور غیرتجاری فعالیت کنند.
- حداقل سرمایه: همانطور که پیشتر اشاره شد، هیچگونه حداقل سرمایهای برای ثبت شرکت نسبی در قانون تجارت تعیین نشده است.
- فرمول نامگذاری: در نامگذاری این شرکت، رعایت دو نکته الزامی است؛ اول اینکه عبارت «نسبی» حتماً در اسم شرکت ذکر شود و دوم اینکه نام حداقل یکی از شرکا قید شده و در ادامه از عباراتی نظیر «و شرکا» یا «و برادران» استفاده شود.
- تکلیف روزنامه رسمی: طبق ماده ۱۹۷ قانون تجارت، متقاضیان مکلفند پس از تاسیس، نسبت به چاپ آگهی تاسیس و پیوستهای آن در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامههای کثیرالانتشار اقدام کنند.
وضعیت مسئولیت شرکا و نقل و انتقال سهمالشرکه
درک دقیق میزان تعهدات مالی، ریسکهای تجاری شما را به شدت کاهش میدهد:
- مسئولیت به نسبت سرمایه: در شرکت نسبی، مسئولیت حقوقی و مالی شرکا در قبال دیون، دقیقاً به نسبت همان سرمایهای است که به شرکت آوردهاند.
- مسئولیت شریک جدید (ماده ۱۸۸): هر شخصی که به عنوان شریک جدید وارد یک شرکت نسبیِ موجود شود، به نسبت سرمایهای که وارد میکند، مسئول قروض و بدهیهای گذشته شرکت نیز خواهد بود (حتی اگر این بدهیها قبل از ورود او ایجاد شده باشد و چه اسم شرکت تغییر کرده باشد یا خیر). هرگونه قرار و توافق داخلی بین شرکا بر خلاف این قاعده، در مقابل اشخاص ثالث و طلبکاران هیچگونه اثری ندارد.
- ممنوعیت انتقال سهم (ماده ۱۲۳): در شرکت نسبی، انتقال سهمالشرکه مابین شرکا یا به اشخاص ثالث امکانپذیر نیست، مگر اینکه تمامی شرکا بدون استثنا رضایت کتبی و قانونی خود را اعلام کنند.
قوانین مربوط به مدیریت، بازرسان و تقسیم سود
قوانین حاکم بر مدیریت این شرکتها شباهت بسیار زیادی به شرکتهای تضامنی دارد:
- تعیین مدیران: شرکت باید حداقل توسط یک مدیر (که توسط شرکا از میان خودشان یا خارج از شرکا انتخاب میشود) اداره شود. مسئولیت حقوقی مدیر در برابر شرکت، دقیقاً همانند مسئولیت وکیل در مقابل موکل است.
- دوره مدیریت و بازرسان: دوره انتخاب مدیران در شرکت نسبی به طور پیشفرض بدون محدودیت زمانی است. همچنین این شرکتها الزام قانونی به داشتن بازرس ندارند؛ اما در صورت توافق و تعیین بازرس، دوره مدیریت مدیران به حداکثر یک سال کاهش مییابد.
- نحوه تقسیم سود: در اینگونه شرکتها، منافع و سود حاصله بر اساس میزان سهمالشرکه هر فرد تقسیم میشود، مگر اینکه در شرکتنامه رسمی، ترتیب دیگری توافق شده باشد.
نکات مهم در رابطه با انحلال شرکت نسبی
روند برخورد طلبکاران با شرکت در زمان دایر بودن و پس از انحلال کاملاً متفاوت است:
- طلبکاران قبل از انحلال: تا زمانی که شرکت منحل نشده است، کلیه طلبکاران باید طلب خود را مستقیماً از خودِ شرکت (داراییها و صندوق شرکت) مطالبه و دریافت نمایند.
- طلبکاران پس از انحلال: در صورتی که شرکت به هر دلیلی منحل شود و داراییهای شرکت برای پرداخت بدهیها کافی نباشد، طلبکاران میتوانند برای دریافت باقیمانده طلب خود، به تکتک شرکا مراجعه کنند. در این حالت، هر شریک به نسبت سهمی که در سرمایه داشته، مسئول پرداخت بدهی خواهد بود.
حداقل سرمایه برای ثبت شرکت نسبی چقدر است؟
در قانون تجارت، حداقل ميزان سرمایه مشخصی برای این شرکت تعیین نشده است، اما در عرف ثبتی معمولاً شروع سرمایه از ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال (۱۰۰ هزار تومان) در نظر گرفته میشود.
مسئولیت شرکا در شرکت نسبی به چه صورت است؟
مسئولیت در شرکت نسبی بر اساس میزان سرمایهای است که هر شریک وارد شرکت کرده است. به عنوان مثال، اگر شریکی ۳۰ درصد سرمایه را آورده باشد، در صورت بروز بدهی، تنها مسئول پرداخت ۳۰ درصد از دیون شرکت خواهد بود.
فرآیند ثبت شرکت نسبی چقدر زمان میبرد؟
به طور معمول، فرآیند تایید نام، بررسی مدارک در اداره ثبت و صدور آگهی تأسیس بین ۱۰ تا ۱۵ روز کاری زمان میبرد. در صورت نیاز به اخذ جواز تاسیس یا مجوزهای خاص، این مدت زمان متناسب با زمان صدور مجوز افزایش مییابد.
آیا امکان انتقال سهمالشرکه در شرکت نسبی وجود دارد؟
خیر، هیچیک از شرکا نمیتواند سهم خود را به شخص دیگری (چه داخل شرکت و چه خارج از آن) منتقل کند، مگر اینکه تمام شرکا به صورت ۱۰۰ درصدی با این انتقال موافقت کنند و رضایت داشته باشند.





